Guatrı
İç ve Dış
Guatr,
boynun ön kısmında iki taraflı olarak yer alan tiroid
bezinin normalden fazla büyümesi olarak tanımlanır. Tiroit
glandının büyümesine guatr denir. Erişkinlerde tiroidin
ağırlığı normalde 20-25 gm’dır. Çok büyük guatrlar el veya
gözle muayene sırasında kolaylıkla tespit edilebilir.
Ultrasonografide tiroidin derinlik çapının 25mm üzerine
çıkması guatr olarak değerlendirilir. Ayrıca,
ultrasonografik olarak tiroid glandının volümü bulunduktan
sonra bunun 0.52 ile çarpımı sonucu gram cinsinden ağırlığı
kolaylıkla hesaplanabilir. Özellikle bazı kadınlarda boyun
yapısı nedeni ile tiroit normal olarak ele gelebilir.
Dolayısıyla her ele gelen tiroit guatr olarak
değerlendirilmemeli ancak ultrasonografik ölçümle kesin tanı
konmalıdır.
Guatr nedenleri nelerdir?
İyot
eksikliği (toprakta ve besinlerde) ve guatr yapıcı bazı
yiyeceklerin (kara lahana gibi) fazla tüketilmesi ayrıca
tiroid bezinin iltihapları, nodülleri, tümör ve kanserleri
de guatr yapar.
Guatr
belirtileri nelerdir?
1-)
Hormonlar fazla salgılanıyorsa (Hipertiroidi; zehirli
guatr):
Çarpıntı, sinirlilik, ellerde titreme, fazla terleme, ince
ve nemli cilt, sıcağa tahammülsüzlük, çok yemek yeme,
zayıflama, uykusuzluk.
2-)
Hormonlar az salgılanıyorsa (Hipotiroidi):
Kabızlık, iştahsızlık, şişmanlık, kuru cilt ve saç,
unutkanlık, depresyon, nabız yavaşlığı, tansiyon düşüklüğü,
kas krampları, soğuğa tahammülsüzlük, artmış uyku... (Tiroid
hormonlarının düşüklüğü bebekte olursa; zeka geriliği, boy
kısalığı vb. ile giden bir tablo gelişir.)
Hastalar
arasında en sık sorulan sorulardan biridir. Guatrlar
büyüklük ve fonksiyonlarına göre birtakım şikayet ve
belirtilere yol açar.
•
Genelde basit diffüz guatr herhangi bir şikayete neden
olmaz.
• Guatr Hipotiroidi veya Hipertiroidi ile birlikte bulunursa
bu hastalıkların belirtileri ortaya çıkar.
• Büyük ve nodüllü guatrlar, soluk veya yemek borusu üzerine
olan baskı nedeniyle nefes darlığına veya yutma güçlüğüne
neden olabilir. Ancak bu durum nörotik hastalarda görülen ve
globus histerikus denilen boğazdaki sıkışma hissi ile
karıştırılmamalıdır.
• Büyük guatrlar, ayrıca boyun toplardamarları üzerine baskı
yaparak bu damarların genişlemesine neden olabilir.
• Tiroit glandı günlerce veya haftalarca yavaşça büyüyüp
küçülmesi ve bazen ağrılı olması sessiz veya subakut
tiroiditte görülür.
• Tiroidin ani olarak büyümesi, ağrılı ve hassas olması
tiroit nodülü içine kanamada veya ani olarak büyüyen tiroit
kanserlerinde görülür.
• Otoimmün guatrlarda simetrik veya asimetrik büyüme
görülmesi tiroit lenfomasını düşündürür.
GUATR TEŞHİSİ NASIL KONUR?
Guatr
teşhisi; muayene, kan testi (T3, T4, TSH hormonları
tetkiki), tiroid ultrasonu veya sintigrafisi ile konur.
Guatrın
tedavi yöntemleri nelerdir?
Tedavi
yöntemleri; ilaç tedavisi, radyoaktif iyot tedavisi ve
cerrahi tedavidir. Tedavi yöntemlerinden hangisi veya
hangilerinin seçileceği hastadan hastaya değişir. En uygun
tedavi şeklinin cerrah, endokrinolog, radyolog ve patologdan
oluşan bir ekip tarafından planlanması ve takip edilmesi
gerekir.
Erken
teşhis önemlidir!
Guatrda
erken teşhis çok önemlidir. Geç kalınması durumunda hastalık
ilerler, tedavi zorlaşır ve sistemlerde yaptığı hasarlar da
artar.
Guatrlar
fonksiyonlarına göre kaça ayrılır ve hangi durumlarda
görülür?
Gerek
Diffüz, gerekse nodüler guatrlı hastalar fonksiyonel olarak
3 durumda bulunur.
•
Ötiroidi : Tiroit hormonları normal düzeylerdedir
• Hipotiroidi : Tiroit hormonları azalmıştır
• Hipertiroidi: Tiroit hormonları yüksektir
Basit guatr nedir?
Tiroit
fonksiyonları bozulmadan (ötiroit) tiroidin simetrik ve
asimetrik olarak yaygın büyümesi durumuna basit guatr denir.
Bu tür guatrlarda nodül mevcut değildir.
GUATRIN SEBEPLERİ NELERDİR?
Hastaların en sık soruduğu sorular arasındadır. Guatr
oluşmasının çok nedenleri mevcuttur. Bu nedenlere göre
guatrlar iki gruba ayrılabilir.
Endemik
guatr nedir? Sebepleri nelerdir?
Bir
yerleşim bölgesinde %10’dan daha fazla guatr vakası varsa bu
yerleşim bölgesine endemik guatr bölgesi denir. Dünyada ve
memleketimizde çok sayıda endemik guatr bölgesi mevcuttur
(mesela Alpler ve Karadeniz bölgesi). Bu bölgelerde guatr
oluşumuna neden olan değişik etkenler mevcuttur. Bunlar:
İyot
eksikliği
Guatrojen maddeler
Kimyasal maddeler
Bazı ilaçlar
Bazı mikroplar
Endemik guatra neden olan iyot eksikliği ve diğer maddeler
nasıl etki eder?
Daha
önce de belirtildiği gibi günlük iyot ihtiyacı ortalama
150mgm civarındadır. Yenilen ve içilen gıdalarda iyodun
50mgm altına düşmesi hormon üretimini azaltacak ve bu da
hipofizde salgılanan TSH miktarını artıracaktır. TSH
miktarının artması ise tiroit hücrelerinin uyarılmasına ve
dolayısıyla çoğalmasına yani guatra neden olacaktır.
Bazı
bölgelerde iyot eksikliği olmamasına rağmen endemik guatra
rastlanmaktadır. Bu bölgelerde Guatrojen denilen bazı
maddelerin alınması ile guatr oluşur. Mesela Karadeniz
bölgesinde çok tüketilen karalahana bunlardan biridir.
Karalahana içinde thioglucoside denilen bir madde mevcuttur.
Bu madde vücutta thiocyanate ve isothiocyanete’a ayrılarak
tiroit hormon yapımını engeller. Bazı patates ve fasulye
türleri cynaoglucoside içermekte ve daha sonra vücutta
thiocynata dönerek iyodun tiroiddeki tutulumunu önleyerek
hormon oluşumunu azaltmaktadır. İyot eksikliğinde olduğu
gibi burada da TSH hormonu tiroidi uyararak guatra neden
olur. Dünyada şimdiye kadar birçok maddenin ve bakterinin
endemik guatra neden olduğu gösterilmiştir.
Sporadik guatr sebepleri nelerdir?
Bir
yerleşim bölgesinde %10’dan daha düşük guatra rastlanırsa bu
bölgede oluşan guatrlara Sporadik guatr denir. Sporadik
guatr nedenleri şunlardır:
Büyüme
faktörleri
• Enzim
bozuklukları
• Tümörler
• Enflamasyon/enfeksiyon
• Kist oluşumu
• Kanama
• Anti tiroit ilaç kullanımı
TEDAVİSİ MÜMKÜN OLAN BİR HASTALIKTIR...
HİÇ BİR
HASTALIK YOKTUR Kİ ŞİFASI OLMASIN, ÖLÜM HARİCİNDE!!!
0326 413 01 77
0532 631 86 79
0555 347 62 53
0542 215 54 72
Sağlıklı
Bir Yaşam Dileklerimizle... |
